Hướng dẫn tự kiểm tra và chăm sóc bệnh trĩ an toàn, hiệu quả 

Bệnh trĩ là bệnh lý gặp ở nhiều độ tuổi, đặc biệt ở những người thường xuyên táo bón, ngồi lâu hoặc ít vận động. Nếu không được phát hiện và chăm sóc đúng cách, các triệu chứng của bệnh có thể kéo dài và ảnh hưởng đến chất lượng cuộc sống.

Trong bài viết dưới đây, PGS.TS.BS Nguyễn Quang Duật chuyên gia Tiêu hóa, cố vấn chuyên môn của Dược phẩm Hoàng Long ViNa sẽ hướng dẫn chi tiết cách tự kiểm tra và chăm sóc bệnh trĩ an toàn tại nhà.

Bệnh trĩ là gì?

Bệnh trĩ là một bệnh lý phổ biến ở vùng hậu môn trực tràng, xảy ra khi các tĩnh mạch tại khu vực này bị giãn và phình to do áp lực kéo dài. Bệnh có thể gây ra các triệu chứng như đau rát, ngứa ngáy, chảy máu khi đi đại tiện hoặc sa búi trĩ, ảnh hưởng đến sinh hoạt hằng ngày.

Bệnh trĩ được chia thành 2 nhóm chính:

• Trĩ nội: Búi trĩ hình thành phía trên đường lược, nằm bên trong ống hậu môn. Ở giai đoạn đầu, trĩ nội thường khó quan sát nhưng khi bệnh tiến triển, búi trĩ có thể sa ra ngoài.
• Trĩ ngoại: Búi trĩ hình thành phía dưới đường lược, nằm dưới lớp da quanh hậu môn nên thường dễ nhận biết và sờ thấy. Trĩ ngoại có thể gây đau, sưng hoặc khó chịu, đặc biệt khi xuất hiện huyết khối.

Dựa vào mức độ sa búi trĩ, trĩ nội được chia thành 4 cấp độ:

• Trĩ độ 1: Búi trĩ nằm hoàn toàn bên trong ống hậu môn, thường chưa sa ra ngoài.
• Trĩ độ 2: Búi trĩ sa ra ngoài khi đi đại tiện hoặc rặn, sau đó tự co lên.
• Trĩ độ 3: Búi trĩ sa ra ngoài khi đại tiện hoặc vận động và cần dùng tay đẩy mới trở lại bên trong hậu môn.
• Trĩ độ 4: Búi trĩ sa thường xuyên ra ngoài và không thể tự đẩy trở lại.

Việc nhận biết loại trĩ và mức độ bệnh giúp người bệnh chủ động theo dõi tình trạng và lựa chọn hướng chăm sóc, điều trị phù hợp.

Xem thêm: Ngâm hậu môn khi bị bệnh trĩ có tốt không? 

Hướng dẫn kiểm tra bệnh trĩ tại nhà đúng cách

Quan sát vùng hậu môn

Bạn hãy đứng hoặc ngồi ở tư thế thoải mái, sử dụng gương để quan sát vùng hậu môn dưới ánh sáng đầy đủ. Khi tự kiểm tra bệnh trĩ, hãy chú ý xem có xuất hiện những dấu hiệu bất thường sau hay không:

• Có búi trĩ hoặc khối nhỏ lồi ra ngoài hậu môn, đặc biệt sau khi đi đại tiện.
• Vùng da quanh hậu môn sưng, phù nề hoặc căng tức.
• Xuất hiện các nếp gấp da bất thường quanh hậu môn.
• Da vùng hậu môn đỏ, kích ứng, ngứa hoặc đau rát.
• Có dịch tiết hoặc cảm giác ẩm ướt kéo dài quanh hậu môn.

Những dấu hiệu này có thể liên quan đến bệnh trĩ hoặc các vấn đề hậu môn trực tràng khác.

Kiểm tra sau khi đại tiện

Sau khi đi đại tiện, bạn nên chú ý một số dấu hiệu bất thường có thể liên quan đến bệnh trĩ, đặc biệt là tình trạng chảy máu:

• Máu đỏ tươi dính trên giấy vệ sinh sau khi lau.
• Máu nhỏ giọt sau khi đi đại tiện.
• Máu bám trên bề mặt phân hoặc xuất hiện trong nước bồn cầu.

Nếu tình trạng chảy máu khi đi đại tiện xảy ra thường xuyên, kéo dài nhiều ngày hoặc lượng máu nhiều, bạn nên đến cơ sở y tế để được thăm khám và xác định nguyên nhân.

Bên cạnh việc theo dõi tình trạng chảy máu, bạn có thể kiểm tra búi trĩ sau khi đại tiện bằng cách quan sát xem có khối bất thường lồi ra ngoài hậu môn hay không. Tùy vào mức độ trĩ nội, búi trĩ có thể có những biểu hiện:

• Tự co lên: Búi trĩ sa ra ngoài khi đại tiện nhưng tự co trở lại sau đó.
• Phải dùng tay đẩy vào: Búi trĩ sa ra ngoài và không thể tự co lên, cần dùng tay đẩy trở lại.
• Sa thường xuyên: Búi trĩ thường xuyên nằm ngoài hậu môn và không thể đẩy vào.

Theo dõi tình trạng táo bón

Táo bón kéo dài là một trong những nguyên nhân làm tăng nguy cơ mắc bệnh trĩ và khiến các triệu chứng trở nên nghiêm trọng hơn. Vì vậy, bạn nên theo dõi thói quen đại tiện mỗi ngày để đánh giá nguy cơ bệnh tiến triển.

Để đánh giá nguy cơ táo bón ảnh hưởng đến bệnh trĩ, hãy tự kiểm tra những yếu tố sau:

• Tần suất đi đại tiện: Nếu đi ngoài dưới 3 lần/tuần, bạn có thể đang bị táo bón.
• Thời gian ngồi trong nhà vệ sinh: Mỗi lần đi đại tiện kéo dài trên 5–10 phút hoặc phải ngồi lâu mới đi được.
• Mức độ rặn: Phải rặn mạnh hoặc rặn nhiều lần mới có thể đại tiện.
• Đặc điểm phân: Phân cứng, khô, vón cục hoặc thành từng viên nhỏ.
• Cảm giác sau khi đi ngoài: Vẫn còn cảm giác chưa đi hết phân hoặc muốn đi tiếp.

Nếu tình trạng táo bón kéo dài từ 2 tuần trở lên hoặc tái diễn nhiều lần, bạn nên đi khám để tìm nguyên nhân và điều trị sớm. Kiểm soát táo bón hiệu quả sẽ giúp giảm áp lực lên tĩnh mạch hậu môn, từ đó hỗ trợ cải thiện triệu chứng và hạn chế bệnh trĩ tiến triển hoặc tái phát.

Cách chăm sóc bệnh trĩ tại nhà giúp giảm khó chịu

Bổ sung thực phẩm giàu chất xơ

Một chế độ ăn giàu chất xơ giúp làm mềm phân, giảm táo bón và hạn chế phải rặn khi đi đại tiện. Đây là một trong những cách chăm sóc bệnh trĩ tại nhà được nhiều chuyên gia khuyến nghị.

Người bị trĩ nên ưu tiên bổ sung các thực phẩm sau:

• Rau xanh như rau mồng tơi, rau cải, rau dền.
• Trái cây tươi như chuối, đu đủ, táo, lê.
• Khoai lang.
• Ngũ cốc nguyên hạt.
• Các loại đậu và hạt.

Người trưởng thành nên bổ sung khoảng 25–30 g chất xơ mỗi ngày kết hợp uống đủ nước để chất xơ phát huy hiệu quả.

Uống đủ nước mỗi ngày

Uống đủ nước giúp làm mềm phân, hỗ trợ hệ tiêu hóa hoạt động tốt và giảm nguy cơ táo bón.

Người trưởng thành nên duy trì khoảng 2 – 2,5 lít nước mỗi ngày, tùy theo thể trạng, mức độ vận động và điều kiện thời tiết. Ngoài nước lọc, bạn có thể bổ sung nước từ canh, sữa hoặc trái cây tươi, nhưng nên hạn chế đồ uống có cồn và chứa nhiều caffeine.

Ngâm hậu môn

Ngâm hậu môn với nước ấm khoảng 10 – 15 phút mỗi ngày có thể giúp vùng hậu môn thư giãn và mang lại cảm giác dễ chịu hơn.

Ngoài phương pháp ngâm nước ấm thông thường, nhiều người lựa chọn các sản phẩm thảo dược dùng ngoài như Thanh Hậu An để hỗ trợ làm sạch vùng hậu môn và chăm sóc hằng ngày.

Tuy nhiên, đây chỉ là giải pháp hỗ trợ chăm sóc, không thay thế thuốc điều trị hoặc chỉ định của bác sĩ.

Xem thêm: Ngâm hay đặt khi bị trĩ nội? Đâu là lựa chọn phù hợp hơn?

Hạn chế ngồi hoặc đứng quá lâu

Ngồi hoặc đứng liên tục trong thời gian dài làm tăng áp lực lên vùng hậu môn, khiến búi trĩ dễ sưng, đau và sa nhiều hơn.

Nếu làm việc văn phòng hoặc phải đứng lâu, bạn nên:

• Đứng dậy đi lại hoặc vận động nhẹ sau mỗi 45–60 phút.
• Thay đổi tư thế thường xuyên.
• Có thể sử dụng đệm ngồi phù hợp để giảm áp lực lên vùng hậu môn nếu phải ngồi làm việc trong thời gian dài.

Khi nào người bị trĩ cần đi khám?

Không phải trường hợp bệnh trĩ nào cũng cần can thiệp y tế ngay. Tuy nhiên, bạn nên chủ động đến cơ sở y tế để được thăm khám nếu xuất hiện một trong các dấu hiệu bất thường sau:

• Chảy máu hậu môn kéo dài, tái diễn nhiều lần hoặc lượng máu nhiều.
• Đau dữ dội vùng hậu môn, đặc biệt khi cơn đau không thuyên giảm.
• Búi trĩ sa ra ngoài và không thể tự co hoặc đẩy trở lại.
• Vùng hậu môn sưng, đỏ hoặc đau bất thường.
• Xuất hiện sốt, chảy dịch hoặc các dấu hiệu nghi ngờ nhiễm trùng.

Việc thăm khám sớm giúp xác định chính xác nguyên nhân gây triệu chứng, đánh giá mức độ bệnh và có hướng điều trị bệnh trĩ phù hợp, hạn chế biến chứng và tình trạng tái phát.

Kết luận

Bệnh trĩ là tình trạng phổ biến nhưng hoàn toàn có thể chủ động theo dõi và chăm sóc nếu được phát hiện sớm. Việc chú ý các dấu hiệu sau khi đại tiện, kiểm tra tình trạng búi trĩ và duy trì những thói quen sinh hoạt lành mạnh sẽ giúp bạn chăm sóc vùng hậu môn tốt hơn.

Nếu bạn có thắc mắc về bệnh trĩ, hãy liên hệ qua hotline 1800.088.818 để được tư vấn nhé!